26 Oca Özel Bahçenin Bitkileri De Özel

Selçuklu Belediyesi’nce Konya’ya kazandırılan Tropikal Kelebek Bahçesi, Konya’nın önemli bir turizm alanı olmuş durumda. Çok sayıdaki kelebek çeşidinin yanında bahçede özel bitkiler de yetiştiriliyor. Bakımı oldukça zor olan bu bitkilerle 5 kişilik özel bir ekip ilgileniyor

Yasin Selvi kimdir? 

15 Temmuz 1979 doğumluyum. Doğum yerim yurt dışı, gurbetçi bir ailenin çocuğuyum.Daha sonra 1984 yılında Türkiye’ye dönüş yaptık.Çocukluğum İstanbul’un Beşiktaş ilçesinin Ihlamurdere semtinde geçti.İlkokul çağımızda Konya’ya geldik.Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarla bitkileri bölümünden mezunum.Petri kabı içerisinde doku kültürünü gördüm. Bune? dedim.Kalvusone he organiz hücreler topluluğu, o merakla elimize bir aldık, ondan sonra da bırakmadık.Fakülteyi 2009 yılında bitirdim.Ardından yüksek lisans eğitimine başladım.Yüksek lisans yaparken Selçuklu Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünde fidanlık şefi olarak göreve başladım. 2010 yılı Ağustos ayında Kelebek Vadisi Bahçesi Projesi doğdu.O dönemde görev bize tevdi edildi. Önce fizibilite raporu hazırladık, yaklaşık 1-1,5 sene fizibilite çalışması sürdü. Dünyadaki en iyi kelebek bahçelerinin çoğunu gördük. Hem Uzak Doğu’daki hem Avrupa’daki uygulamaları gördük. Türkiye’nin ilk,Avrupa’nın en büyüğü olan ve konsept açısından kıyaslanmaz bir kelebek bahçesi yapıldı. Proje Butterfly House Consultancy şirketi tarafından hazırlandı. İnşaat iki yıl sürdü.2015 yılında da burası açıldı.

Selçuklu Belediyesi tarafından şehre kazandırılan Tropikal Kelebek Bahçesi, Konya’nın önemli cazibe merkezi haline gelmiş durumda. Çok sayıda kelebek çeşidiyle ziyaretçilerin ilgisini çeken Tropikal Kelebek Bahçesi, Türkiye’de ilk olma özelliği taşıyor. Her yıl yaklaşık 400 bin ziyaretçi ağırlayan Tropikal Kelebek Bahçesi, Konya turizmine önemli bir katkı sağlıyor. Tropikal Kelebek Bahçesi’nde özel olarak yetiştirilen kelebeklerin dışında, özel bitkiler de bulunuyor. Tropikal Kelebek Bahçesi’nde 195 bitki türü bulunuyor. Özenle bakımı yapılan bu bitkilerin 100’ü nektarî bitkisi, 95’i ise dolgu bitkisi olarak geçiyor. Bahçedeki nektar bitkilerinin seçiminde kelebeklerin ağız yapıları dikkate alınarak farklı kelebeklerin beslenmesine uygun çiçek yapısına sahip bitkiler tercih edilmiş durumda. Özel bakım isteyen bitkilerin bakımını 5 kişilik özel ekip gerçekleştiriyor. Oldukça zor yetişen bu bitkiler, bu nedenle özenle yetiştiriliyor.

Sizi ziraat mühendisi olmaya yönlendiren sebep neydi?

Niçin ziraat mühendisliği bölümünü seçtiniz? Kendi mesleğimizi övecek gibi olacak ama hayatın bir esprisi varsa, eğer bu espri anlaşılacaksa bu espriyi en iyi ziraat mühendisleri anlayabilir. Çünkü bir tohum var elimizde, bir tohum gözle görülebilecek boyutta bir hücredir.O tohumun içerisinde hem yaprak var hem sap var hem çiçek hem kök var. Alıyorsun toprağa koyuyorsun. Ziraat mühendisleri toprakta bambaşka bir hayatı, bambaşka bir doğumu, yaşamın esprisini gözlemleyebiliyor. Bir ziraat mühendisi gezerken normal bir insan gibi bakmaz. Çevresindeki doğanın farkında olarak gezer.Bir yerin vatandaşıysanız oranın dağını, toprağını gezeceksiniz. Ben Türkiye’nin dağını toprağını gezdim. İşte bu nedenle dünyayı en iyi anlayabilecek kişiler ziraat mühendisleridir.

Konya gibi karasal iklimin hüküm sürdüğü bir şehirde kelebek bahçesi kurman fikri nasıl ortaya çıktı?

Önceleri çok tepki geldi. İnsanlar Türkiye’de tek olduğu için Kelebek Bahçesi projesini anlayamadılar. Burası açılıp burayı gezene kadar bu tür tepkiler bitmedi. Kelebek Bahçesi insanların kafalarında canlandıramadıkları, anlayamadıkları bir konuydu.Konya’da bu şartlarda bu yapılabilir miydi? Evet, yapılabileceğini kanıtladık. Hayal ettikten sonra her şey yapılabilir. Kelebek Bahçesi tabii ki kolay bir proje değildi ama bu proje imkânsız da değildi. Burası çok modern bir bina, çok üst mühendislik gerektiren bir proje… Artık teknoloji çok ilerledi, bu binayla beraber artık böyle bir şey yapılıyorsa bundan sonrakiler bir tık daha ilerde, bir tık daha önde olması gerekir. Zor muydu?Zordu. Burada kullanılan çoğu malzemeülkemizde yoktu. Mesela camın belli başlı katmanları yurt dışından getirildi.Çünkü Türkiye’de böyle bir cam kullanılmadığı için böyle bir bina olmadığı için yurt dışından getirildi.En hassas ölçümler yapıldı. Hesaplamalar yapıldı. Bina ona göre tasarlandı.Bu binanın bütün sistemleri yedekli.Allah korusun elektrik gitse, doğal gaz gitse veya doğal afet olsa bu bina bir hafta daha ayakta kalacak şekilde tasarlandı.

Konya Tropikal Kelebek Bahçesinin teknik özelliklerinden bahsedebilir misiniz?

Kelebek Bahçesi ve Böcek Müzesi inşaatında 630 ton çelik ve her biri farklı ölçüde 1.730 adet camın olduğu cephe kaplama sistemi kullanıldı.Ayrıca kelebeklerin yönlerini bulmalarını sağlayan UV ışınlarının maksimum oranda geçişini sağlayan özel PVB malzemesikullanıldı.Bina aynı zamanda Türkiye’nin LEED Sertifikalı ilk müzesi olmaz özelliğini taşıyor.Yapıda enerji verimli ekipmanlar,güneş kırıcılar,verimli camlar kullanıldı. Bina yüksek enerji tasarruflu olarak tasarlandı.Bina yüzde 47 su ve yüzde 12 enerji verimlidir.İç çevren kalitesi en üst düzeydedir.Çok hassas canlı türlerini yaşatabilecek yükseklikte bir iç çevre kalitesine sahiptir ve uçucu/yarı organik kimyasal bileşikler içermeyen VOC boya,kaplama ve yalıtım malzemelerine sahiptir.Tropikal bahçe kısmı sürekli yüzde 80 nem ve 26 (+2) derecede sıcaklıkta tutulmaktadır.Konya Tropikal Kelebek Bahçesi doğada eşine zor rastlayacağınız bir vivaryumdur. Konya Tropikal Kelebek Bahçesi 2015 yılında açıldı.

Bildiğimiz kadarıyla tropikal ülkelerde kelebek bahçeleri genellikle açık alanlarda bulunuyor.Tülle çevirdikleri genişçe bir yeşil alan içerisinde kelebekler serbestçe uçuşuyorlar.  Peki, Türkiye gibi farklı iklim kuşağında yer alan başka ülkelerde bu projenin uygulaması var mı? Konya’dan başka kelebek bahçesi kurmak isteyen şehir oldu mu?

Avrupa’da çok yerde var. Bu tür bahçeler insanlarla doğa arasında köprü oluşturuyor. İnsanlar modern şehirlerde apartman ve site hayatında doğadan uzak kalıyorlar. Doğadan uzak kaldıkları zaman hem hayalleri hem de ilham alacakları şeylerde olmuyor. Bilgisayar ekranına bakıyor, televizyona bakıyor, sitede dört duvara bakıyor. İşte bu insanları doğaya kavuşturmak için projeler yapıldı. İlk başta doğa tarihi müzeleri kuruldu. Burada kurutulmuş, içi boşaltılmış hayvanlar kullanıldı. Daha sonra hayvanat bahçeleriyapıldı. Daha sonra teknoloji ilerledi, yapay ortamlar oluşturularak akvaryumlar yapılmaya başladı. Bunların hepsinin amacı insanın tekrar doğaya dönmesi ve doğadan yeni bilgiler elde etmesini sağlamaktı. Bunu yaparken insancıl olmak gerekiyor. Hayvanat bahçeleri pek insancıl ortamlar değil. Burada hayvanlar esaret altındalar, kafes altındalar. Oysa kelebek bahçeleri daha masum, bu hayvanların yaşam ömürleri zaten kısa, bu hayvanlar zaten göç eden hayvanlar değiller. Doğada bu bahçedeki gibi alanda yaşayabilirler.Ömürleri kısa ve böcek oldukları için hızla üreyebilirler. En az yaşayan 30-35 gün yaşarbu bahçede.Bu yüzden kelebek bahçesi yapmak önemli. Yılda 400 bin ziyaretçi geliyor. Bunun 50-60 bini yurt dışından.Sadece burayı görmek için gelenbinlerce öğrenci var. Üçüncü yılımızı doldurduk, dördüncü yılımızın içeresindeyiz. Artık tüm Türkiye’den talepler gelmeye başladı. Bizim bildiğimiz Kahramanmaraş gibi bazı iller gerekli hazırlıkları yaptı. Gaziantep’teki kelebek bahçesi 23 Nisan 2019 tarihinde ziyaretçi kabul etmeye başladı.

Bu arada birazda kelebekler hakkında bilgi verir misiniz? Bu harika canlılar nasıl yaşar,ne yer,ne içerler?Konya Tropikal Kelebek Bahçesi’nde kaç çeşit kelebek türü var?

Aslında bunlar bir böcek.Altı bacağı olan tüm canlılara böcek diyoruz.Kelebekler bu böcekler içerisinde bir aile. Pul kanatlılar diye geçiyor.Kelebeğin desenini, renklerini bu pullar belirler.Bu pulların rengide yaşadıkları ortama göre değişir.Tropikal kuşakta farklı renklerde, Konya’da farklı renklerde, kuzey ülkelerinde daha farklı renklerde olabilirler. Kelebekler doğa şartlarına adapte olmuş canlılardır. Bunlar hayata yumurta olarak başlarlar. Yumurta döneminden sonra tırtıl dönemi başlar. Tırtıl dönemi 5 evreden oluşur.En son pupadöneminden sonra ergin hayatına geçerler.Pupadan sonra ergin dönemi başlar. Sırf bu kısmı bile en az yaşayan kelebek için 30 günden daha fazladır. Bu süre 6 ay olan da 1 yıl olan da var.Kelebeğin hayatının bir gün olduğunu söyleyenler mayıs sineği ile kelebeği karıştırıyorlar. Onun ömrü 48 saat. Kelebekler daha uzun yaşıyor.

Gündüz kelebeklerinin büyük bir kısmı bitki nektarı ile beslenirler. Bitkilerin çiçeğinde bulunan ballı bir madde ile beslenirler. Çiçeklerin böcekleri çağırmak için salgıladıkları madde ile beslenirler. Bu salgıyı yemek için gelen kelebek ve arı gibi diğer böcekler aynı zamanda bitkiler arasındaki döllenme işlemini de sağlarlar. Bizler bitkilerin döllenmesini daha çok arılar sayesinde olduğunu biliriz ama kelebekler de bu işlemi gerçekleştirirler.

Yasin Bey kelebek bahçesi içerisinde bulunan tropikal bitkilerden de bahsedebilir misiniz? Bahçede kaç çeşit tropikal bitki var?

Bina yapılmadan önce bitki işine başladık. Bu bina ortada yokken Yalova’daki seralarda yurt dışından ithal ettiğimiz bitkiler üretilmeye başladı.Şu anda bahçe içerisinde 195 tür bitki var.Bunların hepsi tropik kuşak bitkisi. Bu bitkilerin yaklaşık 35 türü Türkiye’de sadece bu bahçede var. Bahçemizde yer alan 195 bitkinin 100’ü nektarî bitkisi, 95’i ise dolgu bitkisi olarak geçiyor.Şu anda bahçede bulunan 195 bitki türünü üretebiliyoruz.Türkiye’nin endemik palmiye türlerinden biri var.Bahçemizi düzenlerken üst kısma nektar bitkiler ektik. Burada denenen bitkilerden bir tanesi uzay istasyonlarının havasını değiştirme deneylerinde kullanılan bir bitki. Bizde bu bitkileri burada kullandık. Bunları Türkiye’de başka bir yerde göremezsiniz. Bu bahçenin kelebek beslenmesi açısında önemli bitkilerden biriçünkü her dönem çiçeklenme yapıyor. En zor iş ise bitkilerin bakımı diyebiliriz. Pazartesi günü kapalıolmasının yegâne sebeplerinde biri aslında bu bitkilerin bakımı.Birincisi çok fazla bitki var. Kelebekler zarar gördüğü için bitkilere ilaçlama yapamıyoruz. Beş kişilik ekibimiz var, onlar sürekli olarak  bitkilerin bakımını yapıyor.Bahçenin sağlığını bitki oluşturuyor. Kelebeği bir telefonla 24 saatte doldurabilirizama bir bitki zor yetişiyor. 5-6 seneden beri baktığımız bitkiler var. Bitkilerin temizliğiniklasik yöntemlerle yapıyoruz. Kelebekler ağız yapısı uygun olduğu bütün çiçeklere gidiyorama bizim bahçenin en gözde bitkisi sarmaşık çünkü ortama faklı bir hava katıyor. Mümkün oldukça bitki türümüzü arttırmaya çalışıyoruz. Kelebek bahçesinde tek mevsim olduğundan dolayı zorlanıyoruz. Bitkiler kış istiyor, soğuklama ihtiyacı istiyor. Biz onu yapamıyoruz, 22 derecenin altına düşemiyoruz.Lotus çiçeği, su marulları gibi yaklaşık 12 tür su bitkisi var.Bazı bitkiler havanın neminden faydalanıyorlar.Türkiye’nin iki endemik palmiye türünden bir tanesi bizim bahçemizde yer alıyor. Bahçedeki nektar bitkilerinin seçiminde kelebeklerin ağız yapıları dikkate alınarak farklı kelebeklerin beslenmesine uygun çiçek yapısına sahip bitkiler tercih edilmiştir. Bahçemiz kelebeklerin tamamen doğal yollarla beslendiği, yapay tatlandırıcıların kullanılmadığı bir bahçe olması sebebiyle dünyada bulunan birçok kelebek bahçesinden farklı olarak çiçekli bitki oranı çok fazladır. Bahçemizde bitki hastalık ve zararlılarına karşı pestisit kullanılmamakta biyolojik mücadele yapılmaktadır.

RÖPORTAJ: ALAADDİN ALADAĞ