28 Oca Geçmişin İhtişamını Geleceğe Aktarıyor

Trakya Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları’nda lisans eğitimini aldıktan sonra geleneksel Türk giyim sanatlarına olan ilgisi artan ve sonrasında bu alanda kendini geliştirmeye çalışan Başak Birsel, 2008 yılında Milli Saraylar İdaresi Dolmabahçe Sarayı’nda kalemkar ve Tekstil Restorasyon-Konservasyon atölyelerinde uygulamalı staj yapmaya başladı. Bu alanda çalışıp eski dönemlerde kullanılan tekstil ürünleri ve bu ürünlerin dekorlarına olan ilgisinin arttığını söyleyen Başak Birsel, tarihi tekstil eserleri üzerine yoğunlaşarak, geçmişte kullanılan tekstil ürünlerinin geleceğe aktarılması için çalışıyor.

Başak Birsel kimdir? Biraz hayat hikâyenizden bahsedebilir misiniz?

1984 İstanbul doğumluyum. Üniversite eğitimimi Trakya Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatlarında tamamladım. Yüksek Lisansıma İstanbul Üniversitesi Müzecilik bölümünde devam ettim. Halen İstanbul Üniversitesi Tarih bölümünde eğitim hayatımı sürdürmekteyim.2008 yılında Milli Saraylar idaresi Dolmabahçe Sarayında kalemkar ve Tekstil Restorasyon-Konservasyon atölyelerinde uygulamalı staj yaptım. 2009 yılında Ecdadın mirasını yaşatmak gayesi ile Milli Saraylar İdaresi Tekstil Restorasyon-Konservasyon atölyesinde görev almaya başladım, Görevim süresince İCOM ISPC bünyesinde önleyici Koruma sempozyumlarına, İstanbul Kalkınma Ajansı Uluslararası Etnografik ve Arkeolojik Tekstiller konulu Konservasyon ve Restorasyon Sempozyumlarına ve Koç üniversitesi Arkeolojik varlıkların korunması ve kurtarılması gibi birçok programa katıldım. Floransa L’Opificio dele Pietre Dure Enstitüsü Tekstil Restorasyon ve konservasyon uygulamalı eğitimi Centre Of Pavlodar State university ‘Preservation of textile heritage ( Tekstil Tarihinin korunması) Marmara Üniversitesi Etnografik Tesktillerin Restorasyonu ve Konservasyonu eğitimlerini tamamladım. Milli Saraylar bünyesinde Türkiye de bir ilk olan ‘Saray Koleksiyonları Müzesi’, Dolmabahçe Sarayı ‘Değerli Hazineler sergisi’ ve benzeri onlarca çalışmada sergilenecek Tekstil Tarihi eserlerin Konservasyon sürecini yürüttüm. Halen Milli Saraylar İdaresi Tekstil-Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyelerinin sorumluluğuna devam etmekteyim

Çok zor ve özel bir meslek sizinki. Nasıl ve ne zaman karar verdiniz restoratör olmaya?

Üniversite yıllarımda tarihi objelere olan ilgim git gide artmıştı, bölümümün Geleneksel Türk Sanatları olması sebebi ile projelerim genelde tarihi yapılar üzerine incelemeler ve çizimler üzerine idi. Geleneksel çini tasarımlarımı, minyatür tezhip ve hat tasarımlarımı tarihi objelerden öykünerek çizmeye başladım. Mezun olduktan sonra stajımı obje restorasyon ve konservasyon üzerine yapmaya karar verdim ve bünyesinde çalışmaktan gurur duyduğum Milli Saraylar İdaresinde Konservasyon ve restorasyon bölümlerinde stajımı başarı ile tamamladım. Özellikle ecdadın emaneti olan tarihi tekstilleri ve bu güzide eserlerin yaşanmışlıklarını sonraki nesillere aktarabilmek en büyük gayem oldu.

Restorasyonunun temel kuralları nedir? Bize Restorasyonunun inceliklerinden bahsedebilir misiniz?

Restorasyon, zamanın ve diğer etkenlerin etkisinden kurtularak objenin yeni bir hayata başlaması demektir. Restorasyonla objede ki bozulmalar durdurulur ve ömrünün uzaması sağlanmış olur. Yani objenin zamana karşı koyma gücü kazandırılmış olur. Restorasyon ve konservasyon sürecinin en önemli kuralı aslına uygun onarım ve doğru malzeme seçimidir. Eser onarım sürecinden önce muhakkak analiz edilmeli, restorasyon ve konservasyon uygulama yöntemi analiz sonuçlarına göre belirlenmelidir.

Tekstil Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi ne gibi çalışmalar yapılıyor biraz bilgi verir misiniz?

Tarihi tekstil eserler; kıyafetler, yatak örtüleri, saray perdeleri , döşemelik kumaşlar, deri objeler , kumaş işlemeli tablolar gibi birçok eseri kapsamakta. Bu güzide eserlerin restorasyon ve konservasyon çalışmaları uzman ekibimiz tarafından gerçekleştirilmektedir. Eser atölyeye geldiği an itibarıyla belgeleme işlemine tabi tutulur. Gerçek ölçekli ve detay fotoğrafları çekilir. Sonra kondisyon, bozulma ve yöntem raporları hazırlanır. Visual analiz ve mikroskobik analiz yapılır, akabinde konservasyon ve restorasyon süreci başlar. Her eserin restorasyon ve konservasyon yöntemi, bozulma yapısına ve sebebine göre kendine özel olarak belirlenir.

Bugüne kadar gerçekleştirdiğiniz restorasyonlardan sizin için en anlamlısı restorasyonu yaparken sizi duygularından eser hangisidir?

Bugüne kadar farklı kullanım alanları olan yüzlerce eser restore ettik. Her biri ilk günkü heyecan ve istek duygusu uyandırdı. Ama zaman zaman hakikaten duygusal etkisi uzun süren eserler oluyor. Padişahların şahsi eserleri ecdadın her anına şahitlik etmiş, ‘sessiz tanıklar’ ve manası benim için ayrı. Atları çok sevdiğini bildiğimiz Sultan Abdulhamid Hanın şahsi eserler koleksiyonundan restorasyon ve konservasyonunu yaptığımız Çerkez Eyer bunlardan bir tanesi

Sizin için Hz. Mevlâna ne ifade ediyor?

Hz. Mevlâna hakkında neler söylemek isterseniz? ‘Herkes ayrılıktan bahsetti, bense vuslattan’ söylemi doğrultusunda gerçekleşen Hz Mevlana’nın düğün gecesi olarak adlandırılan Şeb-i Arus törenlerine birçok kez katıldım. Din ve mezhep farkı gözetmeyen, sevgi, tevazuu ve merhamet anlayışı ile tüm insanlığı kendisine hayran bırakmış veli ve alim bir kişiliktir.

Son olarak “Konya” size neyi çağrıştırıyor? Konya hakkındaki düşünceleriniz nedir?

Konya’ya senede bir kez muhakkak gittiğim huzur bulduğum şehirlerden biri. Hz Mevlana’nın manevi havasının da etkisi çok elbet. Konya’ya her geldiğimde uğramadan gitmediğim yer ise Sille köyüdür. 5 bin yıllık tarihi olan kiliseleri, köprüsü, taş evleri insanı oldukça etkiliyor. Muhakkak herkesin görmesini ve o tarihi havayı solumasını tavsiye ediyorum.

Başak Hanım bu güzel söyleşi için çok teşekkür ediyorum.

Çalışmalarımızı kısaca anlatmaya çalıştım umarım faydalı olur çok keyifli bir sohbetti, ben teşekkür ederim.

RÖPORTAJ:ALAADDİN ALADAĞ